Zaimek osobowy w języku niemieckim

Zaimek osobowy - Das Pronomen

liczba pojedyncza
ich - ja
du - ty
er - on
sie - ona
es - ono

liczba mnoga
wir - my
ihr - wy
sie - oni
Sie - Pan, Pani, Państwo (forma grzecznościowa)

Odmiana zaimka osobowego w języku niemieckim

	liczba pojedyncza					liczba mnoga
Nominativ	ich	du	er	sie	es	wir	ihr	sie	Sie
Genitiv	meiner	deiner	seiner	ihrer	seiner	unser	euer	ihrer	Ihrer
Dativ	mir	dir	ihm	ihr	ihm	uns	euch	ihnen	Ihnen
Akkusativ	mich	dich	ihn	sie	es	uns	euch	sie	Sie

Zaimek jest to część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik oraz liczebnik. Rozróżniamy między innymi zaimki: osobowy, nieosobowy, dzierżawczy, zwrotny, wskazujący, pytający. Dzięki zaimkom nie trzeba wielokrotnie powtarzać jednego rzeczownika, lecz można zastąpić go odpowiednim zaimkiem.

Zaimki osobowe w języku niemieckim z reguły odpowiadają zaimkom osobowym w języku polskim. Wyjątek stanowi zaimek sie - (3 os. l. m.), który oznacza zarówno „oni” jak i „one”.
Również w trzeciej osobie liczby mnogiej występuje zaimek „Sie”, piszemy go zawsze dużą literą, gdyż oznacza formę grzecznościową, niezależnie od tego, na którym miejscu znajduje się w zdaniu.

Inaczej niż w polskim w niemieckim forma osobowa czasownika musi być zawsze użyta z zaimkiem osobowym, np.
Po polsku powiemy: Czytam książkę.
Po niemiecku zaś musimy powiedzieć: Ich lese das Buch.

Stosowanie form osobowych

Formy „du” i „ihr” stosowane są w kontaktach nieformalnych, np. między dziećmi, krewnymi i osobami zaprzyjaźnionymi zaś forma grzecznościowa „Sie” stosowana jest w kontaktach formalnych, przede wszystkim w stosunku do osób dorosłych, starszych, które szanujemy, z którymi nie jesteśmy „na ty” lub których nie znamy. Może się odnosić do jednej lub kilku osób.

Formę grzecznościową piszemy zawsze dużą literą!

Warto wiedzieć, iż formy: du, dich, ihr, euch itp. piszemy małą literą. Tylko w kontaktach listownych możemy zapisać je dużą literą.
Jeżeli dopełnienia rzeczownikowe w celowniku i bierniku chcemy zastąpić zaimkami osobowymi, wówczas dopełnienie zaimkowe w bierniku występuje zawsze przed dopełnieniem w celowniku. Jeśli zastąpimy tylko jedno z dopełnień rzeczownikowych zaimkiem, to on stoi przed drugim dopełnieniem rzeczownikowym nie zależnie od przypadku, np.:

Er holt sie ihm. (On przynosi ją jej.)
Er holt sie seinem Vater. (On przynosi ją swojemu tacie.)
Er holt ihm die Zigaretten. (On przynosi jemu papierosy.)

Ich wasche mich. - Myję się.
Wir treffen uns. - Spotykamy się.
Sag mir bitte. - Powiedz mi proszę.
Was machst du? - Co robisz?
Ich liebe dich! - Kocham Cię!
Ich putze mir meine Zähne. - Myję sobie zęby.

Zaimek dzierżawczy w języku niemieckim

Zaimek dzierżawczy - Das Possessivpronomen

Każda osoba posiada w języku niemieckim odrębny zaimek dzierżawczy.

Zaimki dzierżawcze spełniają rolę przydawki i określają do kogo dana rzecz lub osoba należą. Zaimek dzierżawczy występuje przed rzeczownikiem i nie używa się wtedy rodzajnika. Zaimki dzierżawcze są odmiennymi częściami mowy.

Odmieniając formę "euer" należy pamiętać, że dodając końcówkę, zaimek ten odrzuca literę "e", np.: powiemy "eurer", "eurem" itd.

Zaimki dzierżawcze mogą również stać na końcu zdania w roli orzecznika, przyjmują wówczas końcówki rodzajowe, np.:

Ist das dein Hund? - Ja, er ist meiner.
(To jest twój pies? Tak, on jest mój.)

Ist das ihr Auto? - Nein, es ist mein(e)s
(To jest jej samochód. Nie, on jest mój.)

Ist das deine Tasche? - Ja, sie ist meine.
(To jest twoja teczka? Tak, ona jest moja.)

Zaimki dzierżawcze odmieniamy w liczbie pojedynczej jak rodzajnik nieokreślony, w liczbie mnogiej zaś jak rodzajnik określony.

Forma zaimka dzierżawczego zależy od rodzaju, liczby i przypadku rzeczownika.

Przed rzeczownikami rodzaju żeńskiego oraz przed wszystkimi rzeczownikami liczby mnogiej zaimek dzierżawczy przyjmuje w mianowniku (pierwszy przypadek) końcówkę „-e”.
Jeżeli przed rzeczownikiem występuje zaimek dzierżawczy, to opuszcza się rodzajnik.

	NOMINATIV - MIANOWNIK
	RODZAJ MĘSKI I NIJAKI	RODZAJ ŻEŃSKI LICZBA MNOGA
ich	mein	meine
du	dein	deine
er	sein	seine
sie	ihr	ihre
es	sein	seine
wir	unser	unsere
ihr	euer	eure
sie	ihr	ihre
Sie	Ihr	Ihre

Unsere Lehrerin heißt Jola.
(Nasza nauczycielka nazywa się Jola.) (die Lehrerin - nauczycielka)

Ist das euer Vater?
(To jest wasz tata?) (der Vater - ojciec)

Das ist mein Buch.
(To jest moja książka.) (das Buch - książka)

Das ist ihre Puppe.
(To jest wasza lalka.) (die Puppe - lalka)

Dein Computer ist kaputt.
(Twój komputer jest popsuty.) (der Computer - komputer)

Meine Eltern trainieren Sport.
(Moi rodzice trenują sport.) (die Eltern - rodzice)  

Zaimek dzierżawczy w bierniku w języku niemieckim

Biernik (Akkusativ) odpowiada na pytanie: kogo?, co?, dokąd?

AKKUSATIV - BIERNIK
RODZAJ MĘSKI	RODZAJ ŻEŃSKI	RODZAJ NIJAKI	L. MNOGA - PLURAL
meinen Vater deinen Vater seinen Vater ihren Vater unseren Vater eueren Vater ihren Vater Ihren Vater	meine Frau deine Frau seine Frau ihre Frau unsere Frau euere Frau ihre Frau Ihre Frau	mein Kind dein Kind sein Kind ihr Kind unser Kind euer Kind ihr Kind Ihr Kind	meine Kinder deine Kinder seine Kinder ihre Kinder unsere Kinder euere Kinder ihre Kinder Ihre Kinder

Przykłady użycia zaimka dzierżawczego w bierniku

Der Vater hat seinen Wagen.
(Tata ma swój samochód.)

Peter hat sein Fahrrad.
(Piotr ma swój rower.)

Liest du deine Bücher?
(Czytasz swoje / twoje książki?)

Wir kennen seinen Sohn.
(Znamy jego syna.)

Ihr kennt euren Freund.
(Wy znacie waszego przyjaciela.)

Sie hat meine Katze.
(Ona ma mojego kota.)

Formy pierwszego i czwartego przypadku (Nominativ i Akkusativ) są w liczbie pojedynczej identyczne dla rodzaju nijakiego i żeńskiego.

Zaimek dzierżawczy w celowniku w języku niemieckim

Zaimek dzierżawczy w celowniku - Das Personalpronomen im Dativ

Celownik (Dativ) odpowiada na pytanie: komu, czemu?

DATIV – CELOWNIK
RODZAJ MĘSKI	RODZAJ ŻEŃSKI	RODZAJ NIJAKI	L. MNOGA - PLURAL
meinem Vater deinem Vater seinem Vater ihrem Vater unserem Vater eurem Vater ihrem Vater Ihrem Vater	meiner Frau deiner Frau seiner Frau ihrer Frau unserer Frau euerer Frau ihrer Frau Ihrer Frau	meinem Kind deinem Kind seinem Kind ihrem Kind unserem Kind euerem Kind ihrem Kind Ihrem Kind	meinen Kindern deinen Kindern seinen Kindern ihren Kindern unseren Kindern eueren Kindern ihren Kindern Ihren Kindern

Przykłady użycia zaimka dzierżawczego w celowniku

Er hilft meinem Vater.
(On pomaga mojemu tacie.)

Sie gibt das Buch seinem Freund.
(Ona daje książkę swojemu przyjacielowi.)

In meiner Schule habe ich gute Noten.
(W mojej szkole mam dobre oceny.)

Wir helfen unserer Mutter.
(Pomagamy naszej mamie.)

Er geht mit seiner Freundin in die Disko.
(On idzie ze swoją przyjaciółką na dyskotekę.)

Wir gefallen seiner Tochter.
(Podobamy się jego córce.)

Gibst das unserem Onkel?
(Dasz to naszemu wujkowi?)  

Zaimek wskazujący w języku niemieckim

Zaimek wskazujący - Das Demonstrativpronomen

Zaimki wskazujące dokładniej niż rodzajnik określony wskazują na osobę lub rzecz i w trakcie mówienia są silniej akcentowane. Zajmują one miejsce rodzajnika określonego i odmieniają się jak on.

dieser (ten), diese (ta), dieses (to), diese (ci)

SINGULAR				PLURAL
	MASKULINUM	FEMININUM	NEUTRUM
NOM.	dieser Hund	diese Tasche	dieses Kind	diese Kinder
GEN.	dieses Hundes	dieser Tasche	dieses Kindes	dieser Kinder
DAT.	diesem Hund	dieser Tasche	diesem Kind	diesen Kindern
AKK.	diesen Hund	diese Tasche	dieses Kind	diese Kinder

Przykłady użycia zaimka wskazującego

Dieser Mann heißt Aleks. (Ten człowiek nazywa się Aleks.)

Diese Frau ist meine Mutter. (Ta kobieta jest moją mamą.)

Diese Leute haben Zeit. (Ci ludzie mają czas.)

Dieser Hund ist meiner. (Ten pies jest mój.)

Ich kenne diesen Jungen. (Znam tego chłopca.)

Dieses Flugzeug ist kaputt. (Ten samolot jest popsuty.)

Dieser Kuli ist deiner. (Ten długopis jest twój.)  

Zaimki nieokreślone w języku niemieckim

Zaimki nieokreślone - Indefinitpronomen

Zaimki nieokreślone wskazują, że osoby lub rzeczy są nieokreślone, nieznane lub mało znane.

Wyróżniamy następujące zaimki nieokreślone:

1) man
Zaimek „man” występuje w przypadku, gdy nie znamy dokładnie wykonawcy czynności, czyli do określenia podmiotu oznaczającego osobę bliżej nieznaną. W języku polskim powiemy: dzieje się, zapomina się.

Zaimek ten występuje jedynie w zdaniach w stronie czynnej i wymaga formy czasownika w 3 os. l.p.

Hier spricht man Deutsch. (Tu się mówi po niemiecku.)
Hier kann man nicht parken. (Tu nie można parkować.)
Man spricht hier laut. (Tutaj mówi się głośno.)

Zaimek „man” występuje w niemieckim często również z czasownikami modalnymi. (können - moć, sollen - mieć powinność, mögen - lubić, wollen - chcieć, dürfen - mieć pozwolenie, müssen - musieć)

Darf man hier rauchen? (Wolno tu palić?)
Man soll viel lernen. (Powinno się dużo uczyć.)


2) jemand
„Jemand” oznacza „ktoś”. Zaimka tego używamy tylko w liczbie pojedynczej.

Jemand macht die Tür auf. (Ktoś otwiera drzwi.)
Jemand bittet um Hilfe. (Ktoś prosi o pomoc.)

NOM.	JEMAND
GEN.	JEMANDES
DAT.	JEMAND(EM)
AKK.	JEMAND(EN)

3) niemand
Niemand oznacza „nikt”. Zaimka tego używamy tylko w liczbie pojedynczej.

NOM.	JEMAND
GEN.	JEMANDES
DAT.	JEMAND(EM)
AKK.	JEMAND(EN)

Niemand isst das. (Nikt tego nie je.)
Niemand lernt. (Nikt się nie uczy.)
Niemad freut sich. (Nikt się nie cieszy.)


4) etwas - coś
Ich will etwas essen (Chcę coś zjeść.)
Er sagt etwas (On coś mówi.)
Etwas ist kaputt. (Coś jest zniszczone.)


5) nichts - nic
Ich sehe nichts. (Nic nie widzę.)
Ich kann nichts sagen. (Nic nie mogę powiedzieć.)
Es gibt nichts zu essen. (Nie ma nic do jedzenia.)


6) jeder, jede, jedes - każdy, każda, każde
alle - wszyscy

SINGULAR				PLURAL
	MASKULINUM	FEMININUM	NEUTRUM
NOM.	jeder	jede	jedes	alle
GEN.	jedes	jeder	jedes	aller
DAT.	jedem	jeder	jedem	allen
AKK.	jeden	jede	jedes	alle

Jeder lernt gut. (Każdy się dobrze uczy.)
Sie liebt jeden. (Ona każdego kocha.)
Wir helfen jedem. (My pomagamy każdemu.)


7) Inne zaimki
viel, viele - wielu, wiele
wenige - kilku, nieliczni
ein wenig / ein bisschen - trochę, troszeczkę
mehrere - liczni, dużo
einzelne - pojedyncze, poszczególne
einige - kilka, kilku
andere - inni, drudzy  

Odmiana zaimka nieokreślonego kein

Zaimek „kein” odmienia się w liczbie pojedynczej tak, jak rodzajnik nieokreślony, a w liczbie mnogiej, tak jak rodzajnik określony.

Rodzaj męski
der Tisch - stół

NOM.	kein Tisch
GEN.	keines Tisches
DAT.	keinem Tisch
AKK.	keinen Tisch

Rodzaj żeński
die Katze - kot

NOM.	keine Katze
GEN.	keiner Katze
DAT.	keiner Katze
AKK.	keine Katze

Rodzaj nijaki
das Kind - dziecko

NOM.	kein Kind
GEN.	keines Kindes
DAT.	keinem Kind
AKK.	kein Kind

Ich habe keine Schwester.
(Nie mam siostry.)

Du hast keinen Bruder.
(Nie masz brata.)

Anna bekommt keinen Hund.
(Anna nie dostanie psa.)

Ich habe keinen Komputer.
(Nie mam komputera.)

Er braucht kein Fahrrad.
(On nie potrzebuje roweru.)

Ich habe keine Ahnung.
(Nie mam pojęcia.)

Er versteht kein Wort.
(On nie rozumie żadnego słowa.)